Lệnh thị trường là gì? Cách sử dụng lệnh thị trường

Thị trường tài chính luôn chuyển động không ngừng, và để theo kịp nhịp chuyển động đó, việc nắm vững các loại lệnh giao dịch là nền tảng cốt lõi mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng đều phải nắm rõ. Trong số đó, lệnh thị trường (Market Order) là loại lệnh đơn giản, được dùng thường xuyên nhất nhưng lại chứa nhiều rủi ro nếu không nắm đúng bản chất.

Bài viết dưới đây sẽ làm rõ lệnh thị trường là gì? Cách nó vận hành, ưu – nhược điểm và những kinh nghiệm thực tế giúp sử dụng Market Order một cách hiệu quả, mang đến cho người đọc góc nhìn đầy đủ hơn thay vì chỉ dựa trên lý thuyết.

1. Lệnh thị trường là gì?

Lệnh thị trường (Market Order)  là loại lệnh mua hoặc bán được thực hiện ngay lập tức tại mức giá tốt nhất đang có trên thị trường. Khác với các lệnh đặt kèm điều kiện giá, lệnh thị trường ưu tiên tốc độ khớp lệnh hơn việc đảm bảo mức giá mong muốn. Khi được kích hoạt, hệ thống sẽ tự động khớp lệnh với các lệnh đối ứng đang nằm trong sổ lệnh, giúp giao dịch diễn ra gần như không có độ trễ.

Có hai đặc điểm cần nắm rõ:

Tính ngay lập tức: Mục tiêu của lệnh thị trường là được khớp ngay. Hệ thống sẽ ưu tiên tốc độ, không chờ đợi một mức giá cố định như các lệnh dựa trên điều kiện.

Khớp tại mức giá tốt nhất hiện có: Market Order không đặt giá. Khi lệnh được gửi đi, sàn sẽ tìm và khớp với các lệnh giới hạn đang chờ trong sổ lệnh, bắt đầu từ mức giá tối ưu nhất:

• Giá thấp nhất đang được rao bán nếu là lệnh mua.
• Giá cao nhất đang được đặt mua nếu là lệnh bán.

2. Cơ chế khớp lệnh trong giao dịch

Để hiểu đúng lệnh thị trường, cần nhìn vào cách nó được xử lý bên trong sổ lệnh (Order Book).

• Khi gửi lệnh mua thị trường (Market Buy Order): Lệnh sẽ nhảy lên sổ lệnh và khớp ngay lập tức với các lệnh bán giới hạn (Sell Limit Orders) có giá thấp nhất – tức mức giá Ask. Hệ thống sẽ lấy lần lượt các lệnh bán này cho đến khi đủ khối lượng mà người giao dịch yêu cầu. Nếu khối lượng thị trường không đủ thì sẽ khớp dần lên các mức giá cao hơn.
• Khi gửi lệnh bán thị trường (Market Sell Order): Lệnh sẽ khớp ngay lập tức với các lệnh mua giới hạn (Buy Limit Orders) có giá cao nhất – tức mức giá Bid. Quá trình tiếp tục cho đến khi toàn bộ khối lượng cần bán được hấp thụ.

Đây chính là lý do tại sao, khi sử dụng lệnh thị trường, nhà giao dịch thường sẽ mua ở giá Ask và bán ở giá Bid, và mức giá khớp lệnh thực tế có thể chênh lệch một chút so với mức giá hiển thị trên biểu đồ tại giây phút gửi lệnh, đặc biệt là khi giao dịch với khối lượng lớn.

3. Ưu điểm và nhược điểm của lệnh thị trường

Lệnh thị trường là con dao hai lưỡi. Hiểu rõ cả hai mặt lợi – hại giúp nhà giao dịch sử dụng công cụ này một cách khôn ngoan hơn.

3.1. Ưu điểm

• Đảm bảo khớp lệnh: Đây là lợi thế nổi bật nhất. Khi cần thoát lệnh gấp để bảo toàn vốn hoặc muốn nắm bắt ngay một cú breakout mạnh, tính chắc chắn của việc được khớp lệnh quan trọng hơn việc cố đạt mức giá tối ưu. Market Order đảm bảo giao dịch được thực hiện, không bị bỏ lỡ cơ hội.
• Tốc độ phản ứng cao: Trong những thời điểm thị trường biến động mạnh, chẳng hạn khi có tin tức kinh tế quan trọng, việc chần chừ dễ khiến nhà giao dịch bỏ lỡ nhịp giá tốt. Lệnh thị trường cho phép phản ứng gần như tức thì, giúp tận dụng cơ hội hoặc hạn chế thiệt hại kịp thời.
• Đơn giản và dễ sử dụng: Với người mới, Market Order là loại lệnh dễ hiểu nhất: mua ngay hoặc bán ngay. Không cần tính toán mức giá chi tiết như lệnh giới hạn, giúp việc thao tác nhanh và trực quan hơn.

3.2. Nhược điểm

• Nguy cơ trượt giá: Đây là rủi ro thường gặp nhất. Trượt giá xảy ra khi giá thực tế khớp lệnh khác với mức giá dự kiến. Lệnh có thể vượt qua nhiều mức giá khác nhau trong sổ lệnh để tìm đủ thanh khoản, khiến giá khớp trung bình bị đẩy xa dự kiến.
• Không kiểm soát được mức giá khớp: Market Order không cho phép người giao dịch quyết định giá. Khi thị trường biến động mạnh, lệnh có thể được thực hiện ở mức giá kém hấp dẫn hơn nhiều so với ý định ban đầu, làm teo lợi nhuận hoặc mở rộng mức lỗ.
• Chi phí giao dịch có thể cao hơn: Trên một số sàn chứng khoán hoặc crypto, Market Order được xem là hành động lấy thanh khoản, nên thường phải chịu mức phí cao hơn so với các lệnh tạo thanh khoản. Đây là một yếu tố chi phí đáng cân nhắc, nhất là với những người giao dịch thường xuyên.

4. Lời khuyên cho trader khi sử dụng lệnh thị trường

• Luôn theo dõi Spread trước khi vào lệnh: Nhà giao dịch nên kiểm tra Spread trước khi thực hiện lệnh thị trường. Nếu nhận thấy Spread mở rộng bất thường hoặc đột ngột lớn hơn mức trung bình, đó là dấu hiệu thị trường đang thiếu thanh khoản hoặc có biến động mạnh. Trong tình huống này, việc sử dụng Market Order có nguy cơ cao bị trượt giá đáng kể, dẫn đến việc vào lệnh ở mức giá kém tối ưu, vì vậy cần tránh đặt lệnh ngay lập tức.
•  Kiểm tra độ sâu thanh khoản: Đối với các nền tảng giao dịch Cổ phiếu, Hợp đồng Tương lai (Futures) hoặc Crypto thường có công cụ hiển thị độ sâu thị trường. Việc quan sát bảng này giúp nhà giao dịch đánh giá được có bao nhiêu khối lượng lệnh giới hạn đối ứng đang chờ ở các mức giá khác nhau. Khi giao dịch với khối lượng lớn, việc kiểm tra độ sâu sẽ giúp ước tính mức trượt giá có thể xảy ra, đảm bảo lệnh thị trường không “quét” qua quá nhiều mức giá.
• Dùng Market Order cho một phần vị thế: Thay vì dồn toàn bộ khối lượng giao dịch vào một lệnh thị trường duy nhất, chiến lược chuyên nghiệp là chia nhỏ vị thế. Nhà giao dịch có thể dùng một phần nhỏ khối lượng bằng Market Order để đảm bảo có vị thế ngay lập tức, sau đó đặt các lệnh giới hạn (Limit Order) ở các vùng giá tốt hơn trong tương lai. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro trượt giá cho toàn bộ vị thế và tối ưu hóa mức giá vào lệnh trung bình.
• Tránh dùng Market Order trong giờ thị trường kém thanh khoản: Market Order nên được hạn chế sử dụng trong các khung giờ mà hoạt động giao dịch thường chậm lại. Ví dụ điển hình là Phiên Á đối với các cặp tiền tệ chéo, khi thanh khoản giảm mạnh. Giao dịch trong những giờ này làm tăng đáng kể nguy cơ Spread giãn rộng và trượt giá, khiến cho chi phí giao dịch bị đội lên.
• Không dùng Market Order trong các tài sản thanh khoản thấp: Các cổ phiếu, tiền điện tử hoặc các cặp Forex không phổ biến rất nhạy cảm với các lệnh lớn. Việc sử dụng Market Order trong các tài sản này dễ khiến lệnh của nhà giao dịch bị “nuốt” vào các vùng giá rất xấu. Trong trường hợp này, lệnh giới hạn là lựa chọn an toàn và ưu tiên hơn.
• Luôn xây dựng quy tắc về khối lượng tối đa cho Market Order: Nhà giao dịch chuyên nghiệp luôn đặt ra một ngưỡng khối lượng tối đa cụ thể cho các lệnh thị trường. Mục đích là để đảm bảo khối lượng của lệnh không quá lớn so với thanh khoản có sẵn trên sổ lệnh. Khi lệnh quá lớn, nó có thể tự tạo ra trượt giá cho chính mình, làm ảnh hưởng đến giá khớp lệnh và vi phạm nguyên tắc quản lý rủi ro đã đề ra.
• Kết hợp lệnh thị trường với quản lý vốn chặt chẽ: Vì lệnh thị trường luôn tiềm ẩn khả năng bị trượt giá, nhà giao dịch cần điều chỉnh khối lượng giao dịch để giữ mức rủi ro trong phạm vi cho phép. Cách tiếp cận này giúp cân bằng giữa tốc độ khớp lệnh và kiểm soát tổn thất, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động khó lường.

Kết luận

Market Order là công cụ không thể thiếu trong giao dịch hiện đại, mang lại tốc độ nhanh chóng và đảm bảo khớp lệnh trong những tình huống mà yếu tố thời gian là tối quan trọng. Tuy nhiên, nếu sử dụng tùy tiện, Market Order có thể khiến nhà giao dịch vào lệnh ở mức giá kém lợi thế, chịu phí cao và bị trượt giá nặng – đặc biệt trong các thị trường biến động như forex, crypto. Khi được áp dụng đúng mực và có chiến lược rõ ràng, Market Order sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, giúp củng cố mọi chiến lược giao dịch thành công.