Mô hình cốc tay cầm là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách giao dịch

Trong đầu tư tài chính, việc nắm bắt các mô hình giá trên biểu đồ là một kỹ năng vô cùng quan trọng giúp nhà đầu tư đưa ra những quyết định chính xác. Một trong những mô hình giá được sử dụng rộng rãi và hiệu quả là mô hình cốc tay cầm. Mô hình này được nhiều nhà giao dịch áp dụng để nhận diện cơ hội mua trong xu hướng tăng giá. Để hiểu rõ hơn về mô hình này, hãy cùng tìm hiểu bài viết chi tiết dưới đây.

1. Mô hình cốc tay cầm là gì?

Mô hình cốc tay cầm – Cup and Handle, là một mô hình biểu đồ giá trong phân tích kỹ thuật, có hình dạng tương tự một chiếc cốc có quai cầm. Đây là một mô hình tiếp diễn xu hướng tăng, nghĩa là nó thường xuất hiện sau một xu hướng tăng giá trước đó và báo hiệu rằng xu hướng tăng này có khả năng tiếp tục sau khi mô hình hoàn thành.

Mô hình này có hình dạng giống một chiếc cốc với phần thân là “cốc” và một phần “tay cầm” nhỏ ở bên phải. Phần cốc thể hiện giai đoạn tích lũy giá sau một đợt tăng, trong khi phần tay cầm là giai đoạn củng cố ngắn hạn trước khi giá tiếp tục bứt phá.

2. Cấu trúc của mô hình

Mô hình cốc tay cầm gồm hai phần chính:

• Phần cốc: Có hình dạng chữ “U”, biểu thị giai đoạn giá tăng mạnh, sau đó điều chỉnh giảm và tăng trở lại để tạo đáy cốc.
• Phần tay cầm: Là giai đoạn củng cố ngắn hạn, nơi giá giảm nhẹ hoặc đi ngang với khối lượng giao dịch giảm.

3. Ý nghĩa của mô hình

Mô hình cốc và tay cầm là tín hiệu tiếp diễn xu hướng tăng có độ tin cậy cao. Nó báo hiệu rằng xu hướng tăng sẽ tiếp tục sau khi hoàn thành một giai đoạn củng cố lành mạnh. Cấu trúc mô hình phản ánh quá trình tích lũy vốn và điều chỉnh nhẹ, nơi áp lực bán đã được hấp thụ. Mô hình cung cấp tín hiệu mua mạnh mẽ khi giá phá vỡ mức kháng cự của tay cầm. Sự phá vỡ này càng được xác nhận tối ưu nếu đi kèm với khối lượng giao dịch lớn, khẳng định sự tham gia tích cực của phe mua và dự báo mục tiêu giá thường bằng chiều sâu của phần cốc.

4. Cách nhận diện mô hình

Để giao dịch hiệu quả, việc nhận diện chính xác mô hình là yếu tố then chốt. Dưới đây là các đặc điểm cần chú ý:

4.1. Đặc điểm của phần cốc

Phần cốc là giai đoạn đầu tiên của mô hình, có hình dạng giống chữ “U” hoặc đôi khi là “V” nhưng chữ “U” thường được đánh giá cao hơn về độ tin cậy.

• Hình thành sau xu hướng tăng: Trước khi phần cốc hình thành, giá thường đã trải qua một xu hướng tăng mạnh mẽ. Nếu không có xu hướng tăng trước đó, mô hình có thể không đáng tin cậy.
• Đỉnh trái và đỉnh phải: Phần cốc bắt đầu từ đỉnh trái, sau đó giá giảm dần tạo thành đáy tròn hoặc phẳng, rồi lại tăng trở lại để tạo thành một đỉnh phải gần bằng hoặc cao hơn đỉnh trái.
• Độ sâu của cốc: Độ sâu lý tưởng của cốc thường dao động từ 12% đến 33% so với đỉnh cốc. Một số trường hợp có thể sâu hơn, lên tới 50%, nhưng nếu vượt quá 50% thì độ tin cậy của mô hình giảm đi đáng kể. Cốc quá sâu thường cho thấy áp lực bán vẫn còn mạnh, hoặc thị trường chưa sẵn sàng cho một đợt tăng giá mới.
• Thời gian hình thành: Phần cốc thường mất một khoảng thời gian đáng kể để hình thành, có thể mất từ 1 đến 6 tháng để hoàn thiện trên biểu đồ hàng tuần. Thời gian càng dài, mô hình càng trở nên mạnh mẽ và đáng tin cậy hơn vì nó cho thấy sự tích lũy bền vững của các nhà đầu tư tổ chức.
• Khối lượng giao dịch: Trong quá trình hình thành phần cốc, khối lượng giao dịch thường có xu hướng giảm dần khi giá giảm xuống đáy cốc và tăng nhẹ khi giá bắt đầu hồi phục lên đỉnh phải. Điều này cho thấy áp lực bán đã giảm và phe mua đang dần chiếm ưu thế.

4.2. Đặc điểm của phần tay cầm

Phần tay cầm là giai đoạn điều chỉnh nhỏ hơn, hình thành sau khi phần cốc đã hoàn thành.

• Vị trí: Phần tay cầm xuất hiện ở phía bên phải của phần cốc, thường là một sự điều chỉnh nhẹ từ đỉnh phải của cốc.
• Hình dạng: Phần tay cầm thường có hình dạng dốc xuống, có thể là một kênh giá hẹp, một mô hình tam giác nhỏ, hoặc một lá cờ giảm giá. Điều quan trọng là nó phải dốc xuống hoặc đi ngang, không được dốc lên quá mạnh.
• Độ sâu của tay cầm: Độ sâu của tay cầm thường không quá 10-15% so với đỉnh của phần cốc và không vượt quá 50% độ sâu của phần cốc. Tay cầm quá sâu hoặc quá dài có thể làm giảm độ tin cậy của mô hình.
• Thời gian hình thành: Phần tay cầm thường có thời gian hình thành ngắn hơn nhiều so với phần cốc, thường chỉ từ 1 đến 2 tuần, đôi khi có thể kéo dài hơn một chút.
• Khối lượng giao dịch: Khối lượng giao dịch trong quá trình hình thành phần tay cầm phải rất thấp, cho thấy sự cạn kiệt của lực bán và các nhà đầu tư không còn muốn bán ra ở mức giá thấp hơn. Đây là một dấu hiệu cực kỳ quan trọng, báo hiệu rằng nguồn cung đã được hấp thụ gần hết và thị trường sẵn sàng cho một đợt tăng giá mạnh.

4.3. Điều kiện để mô hình hợp lệ

• Xu hướng trước đó: Mô hình phải xuất hiện trong một xu hướng tăng rõ ràng. Nếu không có xu hướng tăng trước đó, mô hình có thể không đáng tin cậy.
• Breakout với khối lượng cao: Khi giá vượt mức kháng cự của tay cầm, khối lượng giao dịch cần tăng đột biến để xác nhận breakout.

5. Hướng dẫn giao dịch hiệu quả với mô hình cốc tay cầm

Để giao dịch hiệu quả với mô hình cốc tay cầm, nhà đầu tư cần tuân thủ một quy trình cụ thể từ việc xác định mô hình đến đặt lệnh mua, chốt lời và cắt lỗ.

5.1. Điểm vào lệnh

Điểm vào lệnh lý tưởng nhất khi giao dịch với mô hình cốc tay cầm là tại điểm phá vỡ của phần tay cầm.

• Xác nhận Breakout: Vào lệnh khi giá tài sản phá vỡ và đóng cửa vượt lên trên đường kháng cự của miệng cốc với khối lượng giao dịch lớn hơn mức trung bình đáng kể.

• Mua khi giá kiểm tra lại: Đôi khi, sau khi phá vỡ, giá có thể quay lại kiểm tra đường kháng cự cũ trước khi tiếp tục tăng. Nhà đầu tư có thể cân nhắc mua ở điểm retest này nếu khối lượng giao dịch thấp trong quá trình retest và sau đó tăng trở lại khi giá bật lên. Tuy nhiên, mua tại điểm breakout ban đầu thường được ưu tiên hơn.

5.2. Điểm dừng lỗ

• Dưới đáy tay cầm: Điểm dừng lỗ hợp lý nhất là đặt ngay dưới đáy của phần tay cầm. Nếu giá quay đầu giảm xuống dưới đáy tay cầm, mô hình có thể đã thất bại và nhà đầu tư nên thoát lệnh để hạn chế thua lỗ.

• Dưới đường kháng cự đã bị phá vỡ: Một cách khác là đặt dừng lỗ ngay dưới đường kháng cự mà giá vừa phá vỡ. Nếu giá giảm trở lại dưới mức này, tín hiệu breakout là giả.

5.3. Điểm chốt lời

• Mục tiêu đầu tiên: phạm vi giá của tay cầm được tính  từ đỉnh tay cầm đến đáy tay cầm. Mục tiêu này dành cho các giao dịch ngắn hạn.

• Mục tiêu thứ 2: xác định bằng cách đo chiều sâu của phần cốc, sau đó cộng khoảng cách này vào điểm phá vỡ.

6. Các yếu tố nâng cao độ tin cậy của mô hình

Để tăng cường độ tin cậy khi giao dịch với mô hình cốc tay cầm, nhà đầu tư nên chú ý đến các yếu tố sau:

• Chất lượng của phần Cốc: Cốc có hình dạng chữ “U” tròn trịa, đối xứng sẽ đáng tin cậy hơn so với cốc chữ “V” nhọn. Cốc chữ “U” cho thấy sự tích lũy ổn định và bền vững hơn.
• Độ nông của Tay cầm: Tay cầm càng nông càng tốt, cho thấy áp lực bán rất yếu.
• Khối lượng giao dịch: Khối lượng giảm dần trong quá trình hình thành cốc và tay cầm là cực kỳ quan trọng, báo hiệu sự cạn kiệt của nguồn cung. Khối lượng tăng mạnh tại điểm phá vỡ xác nhận sức mạnh của xu hướng tăng mới.
• Thời gian hình thành: Mô hình càng lớn và càng xuất hiện trên các khung thời gian lớn, độ tin cậy càng cao.

7. Những sai lầm thường gặp

• Giao dịch mô hình không đầy đủ: Nhiều nhà đầu tư cố gắng vào lệnh khi mô hình chưa hoàn thành dẫn đến giao dịch bị thua lỗ. Cho nên, luôn chờ đợi mô hình hình thành đầy đủ và xác nhận rõ ràng bằng khối lượng trước khi vào lệnh.
• Bỏ qua yếu tố khối lượng: Khối lượng là yếu tố then chốt để xác nhận mô hình. Nếu không chú ý đến sự giảm sút khối lượng trong phần tay cầm hoặc sự bùng nổ khối lượng tại điểm breakout có thể dẫn đến các tín hiệu giả.
• Đặt dừng lỗ quá xa hoặc quá gần: Dừng lỗ quá xa làm tăng rủi ro, dừng lỗ quá gần dễ bị quét khỏi thị trường. Nên đặt dừng lỗ theo cấu trúc của mô hình như: dưới đáy tay cầm hoặc dưới điểm breakout.
• Chốt lời quá sớm hoặc quá muộn: Tham lam hoặc sợ hãi có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ lợi nhuận hoặc chịu lỗ không đáng có. Vì vậy, cần xác định mục tiêu giá rõ ràng dựa trên độ sâu của cốc và tuân thủ chiến lược chốt lời một cách hợp lý.

Kết luận

Mô hình cốc tay cầm là một công cụ mạnh mẽ và đáng tin cậy trong phân tích kỹ thuật, cung cấp cơ hội tuyệt vời để tham gia vào các xu hướng tăng giá mạnh mẽ. Tuy nhiên, giống như bất kỳ công cụ nào khác, nó đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc, kinh nghiệm thực hành và kỷ luật trong giao dịch. Bằng cách kết hợp mô hình với các chỉ báo kỹ thuật và quản lý rủi ro chặt chẽ sẽ, bạn có thể tận dụng tối đa tiềm năng của mô hình này để nâng cao hiệu quả đầu tư của mình. Chúc bạn giao dịch thành công!