Nguyên nhân gây giãn Spread trong Forex

Trong giao dịch Forex, giãn spread là hiện tượng mức chênh lệch giữa giá Bid và Ask tăng đột ngột, khiến chi phí giao dịch đội lên và dễ làm trader thua lỗ ngoài dự kiến. Hiểu nguyên nhân gây giãn spread là yếu tố then chốt giúp kiểm soát rủi ro, tránh vào lệnh sai thời điểm và tối ưu chiến lược giao dịch. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các yếu tố khiến spread mở rộng và cách trader ứng phó hiệu quả trong mọi điều kiện thị trường.

1. Nguyên nhân giãn Spread

Hiện tượng giãn spread xuất hiện khi khoảng cách giữa giá Bid và Ask nới rộng bất thường so với mức trung bình. Đây là phản ứng mang tính phòng vệ của các nhà cung cấp thanh khoản trước những biến số khó lường của thị trường. Nhìn tổng thể, giãn spread chủ yếu bắt nguồn từ các nguyên nhân quan trọng sau:

1.1. Thời điểm phát hành tin tức kinh tế quan trọng

Đây được coi là nguyên nhân phổ biến và có tác động mạnh mẽ nhất đến chi phí giao dịch tức thời. Khi các báo cáo kinh tế vĩ mô có sức ảnh hưởng lớn như Bảng lương phi nông nghiệp Mỹ (NFP), quyết định lãi suất của Fed, chỉ số GDP hay CPI được công bố, thị trường sẽ đón nhận hàng triệu lệnh giao dịch đổ vào cùng một thời điểm. Trước sự biến động cực đại và khó lường này, các nhà cung cấp thanh khoản thường có xu hướng rút bớt các báo giá sát thực tế hoặc chủ động nới rộng khoảng cách giữa giá mua và giá bán để tự bảo hiểm rủi ro cho chính họ. Thông thường, spread sẽ giãn mạnh nhất trong khoảng từ 1 đến 5 phút đầu tiên ngay sau khi tin tức xuất hiện, sau đó mới dần ổn định và thu hẹp lại khi tâm lý thị trường đã được hấp thụ.

1.2. Giờ giao dịch có thanh khoản thấp

Mặc dù thị trường ngoại hối hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày và 5 ngày mỗi tuần, nhưng dòng tiền thực tế không hề phân bổ đồng đều. Hiện tượng giãn spread thường xuyên xảy ra nhất vào những khung giờ trũng về thanh khoản, cụ thể như: giai đoạn cuối ngày thứ sáu sau 22h (giờ Việt Nam) khi các tổ chức tài chính bắt đầu đóng trạng thái nghỉ cuối tuần, hoặc khoảng thời gian chuyển giao giữa phiên Mỹ và phiên Á (từ 5h đến 7h sáng giờ Việt Nam), hoặc trong các ngày nghỉ lễ quốc tế lớn như Giáng sinh và Tết Dương lịch. Trong những thời điểm này, số lượng các ngân hàng trung ương và định chế tài chính lớn tham gia giao dịch rất ít, dẫn đến việc thiếu hụt các lệnh đối ứng, khiến bất kỳ một khối lượng giao dịch lớn nào cũng có thể đẩy spread lên cao đáng kể.

1.3. Biến động địa chính trị hoặc sự kiện bất ngờ

Những sự kiện nằm ngoài dự báo như xung đột vũ trang, kết quả bầu cử bất ngờ, thiên tai quy mô lớn hoặc các phát ngôn đột ngột từ lãnh đạo các ngân hàng trung ương thường gây ra tâm lý hoảng loạn trên diện rộng. Khi rủi ro hệ thống tăng cao, các nhà cung cấp thanh khoản có thể tạm thời rút báo giá để quan sát tình hình, tạo ra những khoảng trống thanh khoản và khiến spread bị đẩy ra xa mức bình quân để bù đắp cho sự không chắc chắn của xu hướng giá.

1.4. Khối lượng giao dịch của sản phẩm quá nhỏ

Độ rộng của spread tỷ lệ thuận với tính phổ biến của sản phẩm giao dịch. Các cặp tiền ngoại lai, các loại kim loại phụ hoặc các mã CFD cổ phiếu ít người quan tâm thường sở hữu mức spread mặc định khá lớn. Khi thị trường chung có biến động, những sản phẩm này càng dễ rơi vào tình trạng mất thanh khoản trầm trọng, khiến chi phí giao dịch bị đẩy lên rất cao. Điều này đòi hỏi nhà giao dịch phải cực kỳ cẩn trọng và tính toán kỹ lưỡng mức phí chênh lệch trước khi quyết định tham gia vào các thị trường ngách này.

1.5. Vấn đề kỹ thuật hoặc hành vi của sàn môi giới

Một nguyên nhân không thể bỏ qua chính là uy tín và công nghệ của sàn giao dịch. Một số sàn môi giới nhỏ, thiếu minh bạch có thể sử dụng các thuật toán can thiệp để cố tình giãn spread nhằm mục đích quét lệnh dừng lỗ của khách hàng để trục lợi. Tuy nhiên, đối với những sàn giao dịch được cấp phép và chịu sự giám sát nghiêm ngặt bởi các tổ chức uy tín như ASIC, FCA hay CySEC, hiện tượng giãn spread bất thường rất hiếm khi xảy ra do tư lợi mà chủ yếu chỉ xuất hiện khi điều kiện thị trường thực tế trở nên quá khắc nghiệt. Việc lựa chọn một môi trường giao dịch có tính thực thi lệnh chuẩn xác là yếu tố sống còn để hạn chế tác động tiêu cực từ nguyên nhân này.

2. Chiến lược tối ưu hóa chi phí và quản trị rủi ro Spread

Để tránh trở thành nạn nhân của những đợt giãn spread bất thường và bảo vệ lợi nhuận trước các biến động khó lường, nhà giao dịch nên tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro chặt chẽ:

• Ưu tiên sử dụng lệnh giới hạn: Thay vì đặt lệnh thị trường – vốn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động spread – việc sử dụng lệnh giới hạn cho phép trader xác định chính xác mức giá muốn được khớp. Trong bối cảnh spread giãn mạnh, lệnh thị trường rất dễ bị khớp ở mức Ask cao hơn nhiều hoặc Bid thấp hơn dự kiến, dẫn đến chi phí giao dịch đội lên không cần thiết. Lệnh giới hạn giúp loại bỏ phần lớn rủi ro này và mang lại sự chủ động trong quản lý giá khớp lệnh.
• Kiểm soát thời gian giao dịch: Không phải thời điểm nào cũng phù hợp để mở lệnh mới. Trước và sau các sự kiện kinh tế lớn khoảng 30 phút, hoặc vào giai đoạn giao phiên từ cuối tuần sang đầu tuần mới, thị trường thường xuất hiện các chuyển động khó đoán và mức spread có thể mở rộng bất thường. Việc hạn chế giao dịch trong các thời điểm nhạy cảm này giúp trader tránh được nguy cơ bị trượt giá, tăng chi phí và mất kiểm soát lệnh.
• Lựa chọn tài khoản giao dịch phù hợp với phong cách giao dịch: Mỗi loại tài khoản đều có đặc điểm về spread và chi phí riêng. Với trader ưa thích Scalping hoặc vào lệnh với tần suất cao, tài khoản ECN  là lựa chọn tối ưu nhờ tính minh bạch và hiệu quả chi phí vì tài khoản này pread thường tiệm cận mức 0 và phí hoa hồng được niêm yết rõ ràng. Ngược lại, những người theo phong cách Swing Trading không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi spread và có thể lựa chọn tài khoản spread cố định để đảm bảo sự ổn định trong điều kiện thị trường biến động mạnh.

Tóm lại

Spread là chi phí không thể tránh khỏi trong Forex, nhưng hiểu rõ bản chất của nó và đặc biệt là những nguyên nhân khiến nó giãn ra sẽ giúp trader kiểm soát rủi ro tốt hơn rất nhiều. Việc thấu hiểu bản chất của spread giúp nhà giao dịch không chỉ bảo vệ được nguồn vốn mà còn có cái nhìn khách quan hơn về sự vận hành của dòng tiền lớn.